ચિયા બીજ | Chia seeds in Gujarati | ચિયા બિજ ના ફાયદા | Benefits of chia seeds


ચિયા બીજ શું છે?

Chia seeds in Gujarati -ચિયા બીજ કાળા, સફેદ અને રાખોડી રંગનાં નાના-નાના બીજ છે. જે સાલ્વિઆ હિસ્પેનિકા (Salvia Hispanica) નામનાં છોડ માંથી મળી આવે છે. એવુ માનવમા આવે છે કે, તેનું ઉત્પાદન મધ્ય અમેરીકામાં થાય છે.

ચિયા બીજ | Chia seeds in Gujarati | ચિયા બિજ ના ફાયદા
ચિયા બીજ


ચિયા બીજ મા રાહેલા પોષક તત્વો

ચિયા બીજ મા ભરપુર માત્ર માં પોષક તત્વો રહેલા છે જેમ કે,ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ,ફાઈબર,એન્ટીઓક્સીડેન્ટ,મિનરલ્સ અને વિવિધ પ્રકાર ના સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વો વગેરે.. જે આપણા આરોગ્ય માટે ખૂબજ ઉપયોગી નિવડે છે.

૦૨(બે)ચમચી ચિયાનાં બીજમાં 9.7 ગ્રામ ફાઇબર, 4.6 ગ્રામ પ્રોટીન અને 6.7 ગ્રામ પોલિઅનસેચ્યુરેટેડ ફેટી એસિડ હોય છે. તે સિવાય તેમાં કેલ્શિયમ, આયર્ન, મેગ્નેશિયમ, ફોસ્ફરસ, ઝિંક, વિટામિન-B1, વિટામિન-B3 હોય છે.

ચિયા બીજનાં ફાયદા, Chia seeds in Gujarati

ચિયાના બીજમાં બહુમાત્રામાં પોષક તત્વો હોવાથી તે સ્વાસ્થ્ય માટે ઔષધી જેવું કામ કરે છે.

1) વજન જાળવવા અને વજન ઘટાડવા માટે ઉપયોગી | Useful for weight maintenance and weight loss

ચિયા બીજમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં ફાઈબર અને પ્રોટીન હોય છે જે પાચન શક્તિમાં સુધારો લઇ આવે છે તથા ભૂખને નિયંત્રિત કરે છે. જેના લિધે ચરબી ઘટાડવામાં મદદ મળે છે.

ચિયાનાં બીજમાં કેલરીનું પ્રમાણ ઓછુ હોય છે. જેનાં કારણે કેલરીની માત્રામાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યા વગર ખોરાકમાં પોષક તત્વોનો ઉમેરો થાય છે.

જ્યારે ચિયાનાં બીજને પાણી સાથે મિશ્રિત કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે પાણીને શોષી લે છે અને ફૂલી જાય છે, જેલ જેવો ઘટ પદાર્થ બનાવે છે. આ જેલ સંપુર્ણતા અને તૃપ્તિની લાગણીમાં યોગદાન આપી શકે છે, સંભવિતપણે એકંદરે ખોરાકનું સેવન ઘટાડે છે અને વજન વ્યવસ્થાપનમાં મદદ કરે છે.

2) હ્રદય રોગનાં હુમલાનાં જોખમને ઘટાડવામાટે ઉપયોગી Useful in reducing the risk of heart attack

ચિયાના બીજ હાર્ટને સ્વસ્થ રાખે છે. ચિયા બીજમાં રહેલું ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ હ્રદય માટે ખૂબજ ઉપયોગી છે. ઓમેગા3 ફેટી એસિડ નાની-નાની રક્તવાહીની અને ધમનીને સંકોચાતી અટકાવે છે. જેથી બ્લડ પ્રેશર કંટ્રોલમાં રહે છે. લોહીંમા ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ(LDL)નું પ્રમાણ ઘટાડે છે તથા સારા કોલેસ્ટ્રોલ(HDL)નું પ્રમાણ વધારે છે આમ ચિયા બીજ તંદુરસ્ત લિપીડ પ્રોફાઇલમાં ફાળો આપી હૃદય રોગનુ જોખમ ઘટે છે.

આ બીજ મા રહેલું સોલ્યુબલ ફાઈબર ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ને ઘટાડવા મા મદદ કરે છે અને તેને શરીર માથી દુર કરવામા પણ મદદ કરી તંદુરસ્ત લિપિડ પ્રોફાઇલમાં ફાળો આપી શકે છે.

આ બીજમાં રહેલું પોટેશિયમ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનું સ્વસ્થ સંતુલન જાળવવા માટે ફાયદાકારક છે, જે બ્લડ પ્રેશરને અને હૃદયનાં ધબકારાને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. આ બીજનું પુરતું સેવન હાયપરટેન્શન અને કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર રોગોનું જોખમ ઓછું કરે છે.

3) હાડકાનાં સ્વાસ્થ્ય માટે ઉપયોગી | Useful for bone health

ચિયાનાં સીડ્સમાં કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ, ફોસ્ફરસ, પોટેશિયમ જેવા વિવિધ પ્રકારનાં મીનરલ્સ હોય છે,જે હાડકાં અને દાંતને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરે છે. 

પ્રોટીન પણ હાડકાનું મહત્વનું તત્વ છે. સારી રીતે સંતુલિત આહારમાં ચિયાનાં બીજનો સમાવેશ એકંદરે પ્રોટીનનાં સેવનમાં ફાળો આપે છે.

આ બીજમાં એન્ટીઑકિસડન્ટો હોય છે, જે ઓક્સિડેટીવ તણાવ હાડકાનાં નુકશાન અને ઓસ્ટીયોપોરોસીસનાં પ્રક્રિયામાં ફાળો આપી શકે છે. હાડકાંનાં કોષોને ઓક્સિડેટીવ તણાવથી નુકશાન સુરક્ષિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે.

4) કેન્સર જેવા જાનલેવા રોગથી બચાવે છે | Protects from deadly diseases like cancer

કેટલાક સંશોધનો સૂચવે છે કે, ઓમેગા -3 ફેટી એસિડ્સ અમુક પ્રકારનાં કેન્સરનાં જોખમોને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે, ખાસ કરીને સ્તન, આંતરડા અને પ્રોસ્ટેટનાં કેન્સરનાં જોખમોને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.

ચિયાના બીજમાં આલ્ફા-લીનોલેનીક એસિડ (ALA), ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ અને પોલિફીનોલ્સ નામનું એન્ટીઓક્સીડેન્ટ ભરપુર માત્રમાં હોય છે. જે અમુક પ્રકારનાં કેન્સરનાં જોખમોને ઘટાડવામાં સંભવીત ભૂમિકા ભજવે છે.

5) બ્લડ સુગર લેવલ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે | Helps in reducing blood sugar levels

ચિયાના બીજમાં ભરપુર માત્રામાં ફાઈબર અને પ્રોટીન હોય છે. જે ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સને નિયંત્રિત કરે છે અને બ્લડ સુગર લેવલને જાળવી રાખે છે. ફાઇબર અને પ્રોટીનને પચવામાં સમય લાગે છે તેથી આ પોષક તત્વો શરીરમાં શોષાય તે પહેલાં તે આંતરડામાં કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ બ્રેક ડાઉનની પ્રક્રિયાને ધીમી કરે છે. તેના કારણે ભૂખ ઓછી લાગે છે અને સુગરનાં સ્તરને નિયંત્રીત કરવામાં મદદ કરે છે.

ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ્સ ઇન્સ્યુલિનની સંવેદનશીલતા પર સારી અસર કરી શકે છે, જે શરીરને સુગર નિયંત્રીત કરવામાં મદદ કરે છે. 

6) પાચન તંત્ર ને સુધારે છે | Improves the digestive system

ચિયાના બીજ પાચન તંત્ર માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે કારણ કે, તેમાં ફાઈબર હોય છે જે કબજીયાતથી રાહત પ્રદાન કરે છે અને ખોરાકને સરળતાથી પચાવી શકે છે.

ચિયાના બીજમાં દ્રાવ્ય ફાયબર હોય છે, જે પ્રીબાયોટીક તરીકે કામ કરે છે. પ્રીબાયોટીક્સ આંતરડા માટે ફાયદાકારક એવા બેક્ટેરિયાનાં વિકાસ અને પ્રવૃત્તિને પ્રોત્સાહન આપે છે. જે એકંદરે આંતરડાનાં સ્વાસ્થ્ય અને પાચન તંત્ર માટે ફાયદાકારક છે. દ્રાવ્ય ફાઇબર આંતરડાની ગતિને નિયંત્રીત કરવામાં અને કબજીયાતને રોકવામાં પણ મદદ કરે છે.

7) ત્વચા અને વાળમાં મદદરૂપ | Helpful in skin and hair

ચિયાના બીજમાં રહેલુ ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ અને વિટામિન્સ ત્વચા અને વાળનાં સ્વાસ્થ્યમાં ઉપયોગી નિવડે છે.

આ બીજમાં રહેલા એન્ટીઑકિસડન્ટો ઓક્સિડેટીવ તણાવથી કોષોને સુરક્ષીત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જેના કારણે વૃદ્ધત્વ પ્રક્રિયા(Aging process) ઘટી શકે છે.

8) મેમરી, મૂડ અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે | Beneficial for memory, mood and mental health

ચિયાના બીજમાં થાયેમીન અને નિયાસીન નામનાં વિટામીન આવેલા હોય છે. જે વધતી ઉમરનાં લીધે થતા યાદ શક્તિનાં ઘટડાને અટકાવવામાં મદદ રૂપ છે.

ચિયાના બીજમાં રાહેલા એમિનો એસિડ્સ મૂડ નિયંત્રીત કરવામાં અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે.

ચિયા બીજને ક્યારે અને કેવી રીતે ઉપયોગમાં લઈ શકાય

દરરોજ ૦૨(બે)ચમચી ચિયાના બીજનું સેવન કરવું સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.

ચિયાના બીજને ખોરાકમાં લેવાની ઘણી રીતો છે પરંતુ સૌથી અસરકારક રીત નીચે મુજબની છે.

ચિયાના બીજને ૪ થી ૫ કલાક પાણીમાં પલાળીને ખાલી પેટે પીવાથી ખૂબ જ ફાયદો થાય છે. પલાળેલા ચિયા સીડ ને દૂધ, લસ્સી, છાશ, મિલ્કશેક, જ્યુસ, સૂપ વગેરેમાં ઉમેરીને લઈ શકાય છે. વધુમાં વિવિધ પ્રકારની સ્વીટડીશ, ફ્રૂટ સલાડ અને આઈસ્ક્રીમમાં ઉમેરીને પણ ચિયાનાં બીજનું સેવન કરી શકાય છે.

ચિયા બીજની આડઅસરો

ચિયા બીજ કદમાં ખૂબ નાના હોય છે તેથી શક્ય છે કે તમે તેને મોટી માત્રામાં ખાઈ લો. એક દિવસમાં ૦૨(બે)ચમચીચિયાના બીજ પૂરતા છે. આનો ઉપયોગ હંમેશા ૨થી ૪ કલાક પલાળી રાખીને કરવા જોયે. કાચા બીજ ખાવાથી તે પેટમાં જઈને ફુલે છે જેના કારણે પેટની તકલીફ થવાની શકયતા રહે છે.

જો તમારું બ્લડ પ્રેશર ઓછું હોય તો ચિયાના બીજનું સેવન કરશો નહીં.

સગર્ભા સ્ત્રીઓએ ડૉક્ટરની સલાહ લીધા પછી જ ચિયા બીજનું સેવન કરવું જોઈએ.

ચિયાના બીજનું વધુ પડતું સેવન પાચન સંબંધી સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.

Leave a comment